WWW.GERTJANVONK.NL 

 


Graafschap Holland

Het graafschap was onderverdeeld in twee kwartieren waarvan de grenzen globaal overeenkwamen met die van de twee latere provincie’s Noord-Holland en Zuid-Holland.
Het zuidelijke kwartier bestond uit een groot aantal landsdelen met een aantal Baljuwschappen, die weer onderverdeeld waren in ambachtsheerlijkheden. Verder waren er een aantal Hoge Heerlijkheden en steden, die een grote macht hadden binnen de Staten.

Een aparte status hadden binnen West-Friesland dat oorspronkelijk een eigen Graafschap was, waren de zogenaamde plattelandssteden. Dit waren dorpen met een aantal kenmerken van steden.
In Waterland kwamen ook nog rechtsbannen voor.

Ook hier een aantal Hoge Heerlijkheden waarvan twee niet groter waren dan het gebied rond een kasteel.

Hoofdindeling:

Zuiderkwartier:

1. Rijnland
    HoogBaljuwschap Rijnland 
    Baljuwschap van Noordwijkerhout
    Baljuwschap Voshol
    Baljuwschap ’s Gravenhage en Haagambacht
2. Delfland
    Hoog-Baljuwschap Delfland
    Baljuwschap en Ambacht Vlaardingen
    Baljuwschap en Ambacht VlaardingerAmbacht
    Baljuwschap Wateringen
    Baljuwschap De Lier
    Baljuwschap Abtsrecht
3. Schieland
    Hoog-Baljuwschap Schieland
4. Land van Voorn
    Baljuwchap Voorn:
5. Land van Putten
    Baljuwschap van Putten
6. Hoeksche Waard
    Baljuwschap van Oud-Beierland:
    Baljuwschap Strijen
7. ten zuiden van het Hollandsch Diep
8. Baljuwschap Zuid-Holland
    de Hoeksche Waard
    het eiland van Dordrecht
    Voormalige Groote Waard
    de Langstraat
    de Zwijndrechtse Waard
    de Reiderwaard
    de Krimpenerwaard
    de Ablasserwaard
9. Land van Altena:
    Baljuwschap van Altena:
10. Land van Heusden:
    Drostambt van Stad en Lande van Heusden
11. Vijfherenlanden:
    Drostambt van Arkel:
    Graafschap Leerdam
    Baronie van Akkooi
    Vrije Heerlijkheid Vianen:
12. ten zuiden van de Linge:
13. Loopikerwaard:
    Baronie IJselstein:
14. Land van Woerden:
    Baljuwschap van Woerden
    Stad Oudewater en rechtsgebied (Baljuwschap)
    Baljuwschap van de Loosdrechten, Mijnden en Tekkoop
15. Gooiland:
    Drostambt van den Muiderban
    Baljuwschap van Stad en Lande Naarden:
    Baljuwschap van Weesperkarspel en Hoog-Bijlmer
    Baljuwschap Bijlmermeer
16. Amstelland:
    Baljuwschap Amstelland
    Baljuwschap van Waveren, Botshol en Ruige Wilnis
    Baljuwschap van de Diemer- of Watergraafsmeer

Noorderkwartier:

Hoog-Baljuwschap van Kennemerland:
Baljuwschap Enge Wormer
Baljuwschap van Brederode:
Baljuwschap van Bloois:
Baljuwschap van de Egmonden:
Baljuwschap van de Nieuwburgen:
Baljuwschap van de Heer Hugowaard
Baljuwschap van de Zijpe
Baljuwschap van de Wieringerwaard
Westfriesland:
Rechtsgebied van Hoorn:
Rechtsgebied van Medemblik:
Waterland:
Baljuwschap Waterland:
Baljuwschap van de Beemster
Baljuwschap van De Wijde Wormer
Baljuwschap van Katwoude
De Eilanden:
Texel
Vlieland
Ter Schelling
Wieringen:
Marken
Urk
Schokland

Indeling:

Zuiderkwartier:

Steden:
Dordrecht,
Haarlem,
Delft,
Leiden,
Amsterdam,
Gouda,
Rotterdam,
Gorinchem,
Schiedam,
Schoonhoven,
Den Briel

1. Rijnland:

HoogBaljuwschap Rijnland:

Ambachtsheerlijkheden:
Leiderdorp,
Alfen en Rietveld,
Oudshoorn en Gnephoek,
Aarlanderveen en Pulmot,
Rhijnsaterswoude,
Leimuiden en Vriezekoop,
Kalslagen,
Kudelstaart,
Zevenhoven en Noorden,
Nieuwveen,
Uiterbuurt,
Zoeterwoude,
Stompwijk met Wilsveen en Tedingerbroek,
Voorburg,
Zoetermeer, 
Zegwaard,
Benthorn,
Noord- Waddingsveen,
Zuid- Waddingsveen,
Middelburg,
Sluipwijk,
Sassenheim,
De Vennep,

Baljuwschap van Noordwijkerhout:
Ambachtsheerlijkheden:
Hillegom,
Noordwijkerhout,
Lisse,
Voorhout

Baljuwschap Voshol:
Ambachtsheerlijkheden:
Zwammerdam ,
Langeraar en Korteraaar,
Reewijk met Randenburg

Hoge Heerlijkheden:
Koudekerk,
Hazerswoude,
Benthuizen,
Hoogeveen,
St. Huiberts-Gerecht,
Zuidwijk,
Schoot,
Nieuwkoop,
Noorden,
Achttienhoven,
De Vrije Haak,
De Vrije Hoef,
Jacobswoude en EsselikerWoude,
Hoogmade,
Alkemade,
Warmond,
De Vrije en Lage Boekhorst,
Oegstgeest,
Voorschoten,
Veur,
Wassenaar en Zuidwijk,
Valkenburg,
De Beide katwijken en ’T Zand,
Rijnsburg,
Vrouwe-Venne,
Boskoop,
Noordwijk,
Offem,
Langeveld en De Lugt,

Baljuwschap ’s Gravenhage en Haagambacht
Dit laatste verdeeld in :
Schoutambten (gerechtsbannen)
Half-Loosduinen,
Eikenduinen,
Scheveningen


2. Delfland:

Hoog-Baljuwschap Delfland:

Ambachtsheerlijkheden:
Maasland,
Maaslandsluis,
Schipluiden,
Overschie ( gedeelte Schieveen)
Woud met Woud- en Hoog Harnas,
Pijnakker,
Nootdorp,
Berkel en Rodenrijs,
Ketel,
Dorp-Ambacht,
Hodenpijl,
St. Maartensrecht,
Hof van Delft,
Vrijenban,
Ruiven,
Biesland,
Hoogeveen,
Babberspolder,
Spaland,
Groeneveld,
Nieuwland,
Kortland,
’s Gravenland


Baljuwschap en Ambacht Vlaardingen
Baljuwschap en Ambacht VlaardingerAmbacht

Baljuwschap Wateringen
Ambachtsheerlijkheden:
Wateringen,
Zouteveen

Baljuwschap De Lier
Ambachtsheelijkheid:
De Lier

Baljuwschap Abtsrecht
Ambachtsheerlijkheid:
Abtsrecht

Hoge Heerlijkheid:
Stad ’s Gravenzande met Zandambacht,
Rijswijk,
Monster, Poeldijk, Ter Heide en Half-Loosduinen,
Schepenbanken:
  Monster,
  Poeldijk,
  Ter Heide en Half-Loosduinen,
Naaldwijk,
’T HonderdLand en Oranjepolder,
De Tempel,

Ambachtsheerlijkheden:
Nieuweveen,
Akkersdijk of Vrouwenrecht

 

3. Schieland:

Hoog-Baljuwschap Schieland

Ambachtsheerlijkheden:
Hoogenban,
Overschie,
Kool,
Schoonderloo,
Kralingen,
Kapelle aan den IJsel,
Nieuwerkerk,
Moordrecht,
Zevenhuizen,
Moerkapelle en Wildevenen,
Hilligersberg,
Schiebroek,
Oud-Matenes

Hoge Heerlijkheden:
Bleiswijk,
Huis Matenes
Nieuw-Matenes,
Het Slot Kapelle,
Broek, Tuil en ‘T Weegje

4. Land van Voorn:

Baljuwchap Voorn:

Op Oostvoorn:

Ambachtsheerlijkheden:
Oostvoorne,
Rugge,
Rokkanje,
St. Anna-Polder met het Schapengors,
NieuwenHoorn,
Nieuwe Goote,
De Vier Polders (Nieuwland),
Nieuw- Hellevoet,
De Kwak (St. Cornelispolder) en ’t Weergors,
De Struyten,
Oudenhoorn,
Zwartewaal

Schouwambt:
Klein Oosterland met Oud en Nieuw Kleiburg

Fort:
Hellevoetsluis

Hoge Heerlijkheden:
Heenvliet,
Naters met Pancrasgors
Abbenbroek

Op Rozenburg:

Ambachtsheerlijkheid:
Rozenburg

Op Westvoorn (Goedereede)

Stad en rechtsgebied ( baljuwschap) :
Goedereede

Ambachtsheerlijkheden:
Het Oudeland van Diepenhorst,
Het Oude Nieuwland,
West-Nieuwland,
De Oude Oostdijk

In Zuidvoorn ( deel van Overflakkee)

Ambachtsheerlijkheden:
Dirksland,
Meliszand,
Herkingen,
Roxenisse,
Onwaard en Aarddijkswal,
Oude Kraaiers Polder,
Nieuwe Kraaiers Polder,
Kraaienstein,
Kraaienisse,
Stellendam

Hoge Heerlijkheden:
Grijsoord
   Ambachtsheerlijkheden:
   Oude Tonge
   Nieuwe Tonge
Klinkerland


5. Land van Putten:

Stad:
Geervliet

Ambachtsheerlijkheid:
Geervliet

Baljuwschap van Putten

Ambachtsheerlijkheden:

Putten binnen en buiten de Ringdijk:

Spijkenisse en Brabant,
Hekelingen en Friesland
Simonshaven en Schuddebeurs,
Biert met Oud- en Nieuw-Stompaard,
Zuidland met Velgersdijk,

Over de Maze:

Goudswaard,
Piershil,
Poortugaal,
Hoogvliet,
Pernis,
’s GravenAmbacht en Boudewijnsland,
Lokhorsterland,
Langebakkersoord,
Charlois met Dirk-Metgesland,
Robbenoord,
De Plomperd,
Karnemelksland en de Hille,
Katendrecht,

Hoge Heerlijkheden:
Roost met Pendrecht,
Albrandswaard met de Kijvelanden

Over ’t Flakkee:

Ambachtsheerlijkheden:
Adolfsland( Ooltgensplaat en de Bommel),
Stad aan ‘t Haringvliet

Hoge Heerlijkheid:
Middelharnis

6. Hoeksche Waard:

Baljuwschap van Oud-Beierland:

Ambachtsheerlijkheden:
Oud-Beierland,
Nieuw- Beierland,
Zuid- Beierland,

Baljuwschap Strijen:

Ambachtsheerlijkheden:
Strijen,
Cillershoek,
St. Anthonie-Polder,
Westmaas en Groep,
Kromstrijen,
   Gerechten:
   Numansdorp,
   Klaaswaal
’s Gravendeel met Leerambacht

7. ten zuiden van het Hollandsch Diep:

Hoge Heerlijkheden:
Niervaart of Klundert,
Zevenbergen
  Stad: Zevenbergen
Hooge-Zwaluwe,
Lage-Zwaluwe,
Geertruidenberg
  Stadsgebied
  Ambacht Made


8. Baljuwschap Zuid-Holland:

In de Hoeksche Waard:

Ambachtsheerlijkheden:
Puttershoek,
Maasdam,
Mijnsheerenland van Moerkerken,
Heinenoord

Op het eiland van Dordrecht:

Hoge Heerlijkheid:
Van de Merwede

Ambachtsheerlijkheden:
Dubbeldam,
Wieldrecht,
De Mijl

Voormalige Groote Waard:

Ambachtsheerlijkheden:
Drimmelen en Stanthazen,
Dussen Muilkerk,
Dussen Munsterkerk,
Werkendam

In de  Langstraat:

Ambachtsheerlijkheden:
Raamsdonk,
Groot-Waspik,
Klein-of OverWaspik,
’s Grevelduin-Kapel,
Nederveen-Kapel,
Zuidewijn-Kapel,
Vrijhoeven-Kapel,
Sprang,

Hoge Heerlijkheid:
’s Gravenmoer

In de Zwijndrechtse Waard:

Ambachtsheerlijkheden:
Heerjansdam,
De Groote Lind,
De Kleine Lind,
Heer-Oudelandsambacht,
Zwijndrecht ( Schobbelandsambacht),
Meerdervoort,
Kijfhoek,
Hendrik-Ido-Ambacht en de Oostendam en Schildmanskinderenambacht,
Rijsoord,
Strevelshoek,
Sandelingen-Ambacht( Adriaan Pieters-Ambacht

In de Reiderwaard:

Ambachtsheerlijkheden:
Ridderkerk,
Oost-IJsselmonde,
West-IJsselmonde,
Oost-Barendrecht,
West-Barendrecht,
Karnisse

In de Krimpenerwaard:

Ambachtsheerlijkheden:
Krimpen op de Lek,
Krimpen op den IJssel,
Ouderkerk,
Berkenwoude met Achterbroek,
Stolwijk ( gedeelte)

Stede van Haastricht
   
In de Ablasserwaard:

Ambachtsheerlijkheden:
Sliedrecht,
Naaldwijk,
Niemandsvriend en Lokhorst,
Alblas,
Alblasserdam,
Nieuw-Lekkerland,
Streefkerk,
Molenaarsgraaf,
Brandwijk en Gijbeland,
Bleskensgraaf,
Giessen-Ouderkerk,
Giessendam


Gebieden niet onder het baljuwschap Zuid-Holland

In de Krimpenerwaard:

Hoge Heerlijkheden:
Lekkerkerk en Zuidbroek
  Schooutambachten:
   Lekkerkerk,
   Zuidbroek
Bergambacht, s’ Heer-Aertsberg en Klein Ammers
    Gerechten:
    Bergambacht en ’s Heer-Aertsberg,
    Ammerstol
Gouderak
Van de Lek
Baluwschap van Belois
    Schoutambacht:
    Vlist en Bonrepas

In de Hoeksche Waard:

Hoge heerlijkheid:
Godschalksoord

In de Ablasserwaard:

Stede Nieuwpoort

Baronie van Liesveld
 Schoutambten:
 Gelkenes,
 Ammers-Graveland met Achterland en Peulwijk,
 Ottoland,
 Ambachtsheerlijkheid Peursum

Hoge Heerlijkheden:
Papendrecht met Zuid-Matena,
Wijngaarden met Ruigbroek,
Giessen-Nieuwkerk,
Hofwegen,
Slingeland,
Neder-Blokland,
Oud- en Nieuw-Goudriaan,
Noordeloos,
Hardingsveld

9. Land van Altena:

Stad en rechtsgebied:
Woudrichem

Baljuwschap van Altena:

Ambachtsheerlijkheden:
Almkerk,
Sleewijk,
Werken,
Emmikhoven met Ganswijk en Waardhuizen,
Uitwijk,
De Hille,
Andel,
Giessen,
Rijswijk

10. Land van Heusden:

Stad Heusden

Drostambt van Stad en Lande van Heusden:

Ambachtsheerlijkheden:
Herpt en Berne,
Hedikhuizen en Doeveren,
Genderen,
Drongelen,
Babilonienbroek,
Wijk,
Aalburg,
Veen en Keltsveen
Engelen,
Vlijmen

Hoge Heerlijkheden:
Oud-Heusden met Elshout en Hulten,
Baardwijk,
Onzenoord ( Hondsoirde),
Eeten,
Meeuwwn

Onder het Prinsbisdom Luik:
Hooge en grondheerlijkheid ( Graafschap):
Bokhoven

Kasteel Loevestein


11. Vijfherenlanden:

Drostambt van Arkel:

Schoutambten:
Oosterwijk,
Kedichem,
Nieuwland,
Leerbroek met Reierskoop en Middelkoop,
Rietveld,
Arkel,
Hoog-Blokland,
Hoornaar,
Schelluinen

Graafschap Leerdam:

Stede van Leerdam
Ambachtsheerlijkheid Schoonderwoerd

Baronie van Akkooi

Hoge Heerlijkheid:
Spijk of het Nedereinde van Spijk

Vrije Heerlijkheid Vianen:

Stad Vianen
Schoutambten:
Vianen,
Bloemendaal
 
Schoutambten:
Autena,
Bolgerijen

Ambachtsheerlijkheden:
Heikop met Boeikop,
Leksmond met Achthoven,
Lakerveld,
Meerkerkshoek,
Bloemendaal

Hoge Heerlijkheid:
Ameide

12. ten zuiden van de Linge:

Baronie van Asperen:
Stede Asperen

Hoge Heerlijkheden:
Heukelom:
  Stad Heukelom
Lijenburg
 
13. Loopikerwaard:

Ambachtsheerlijkheden:
Zuid-Polsbroek,
Zevender,
Kabauw,
Jaarsveld

Baronie IJselstein:
Stad IJselstein
Schoutambten:
IJselstein,
Benschop,
Polsbroek

Hoge Heerlijkheden:
Bloemendaal,
Kort-Haarlem en Willens,
Vrijhoef en Kalverbroek,
Land van Stein

14. Land van Woerden:

Stad en Poorterij: Woerden

Baljuwschap van Woerden:
Ambachtsheerlijkheden:
Bodegraven,
Waarder,
Barrewoudswaarder, en Bekenes,
Rietveld met de Bree,
Indijk en Oudeland

Stad Oudewater en rechtsgebied (Baljuwschap)

Baljuwschap van de Loosdrechten, Mijnden en Tekkoop:
Ambachtsheerlijkheden:
Oud-Loosdrecht,
Nieuw-Loosdrecht,
Mijnden,
Tekkoop

Hoge Heerlijkheid:
Loenen-Kroonenburgs Gerecht

15. Gooiland:

Stad en rechtsgebied: Muiden
( Drostambt van den Muiderban)

Baljuwschap van Stad en Lande:
Stad Naarden
Banken:
Huizen,
Blarikum met Laren,
Hilversum
’s Gravenland,
Bussum,
Muiderberg

Stad en rechtsgebied Weesp

Baljuwschap van Weesperkarspel en Hoog-Bijlmer:
Banken:
Overvecht, ’t Gein en de Gaasp,
Hoog-Bijlmer

Baljuwschap Bijlmermeer


16. Amstelland:

Baljuwschap Amstelland
Ambachtsheerlijkheden:
Ouder-Amstel (Ouderkerk),
Nieuwe-Amstel ( Amstelveen),
Diemen,
Waverveen

Baljuwschap van Waveren, Botshol en Ruige Wilnis:
Ambachtsheerlijkheden:
Waveren,
Botshol,
Ruige Wilnis

Baljuwschap van de Diemer- of Watergraafsmeer


Noorderkwartier:

Steden:
Alkmaar,
Hoorn,
Enkhuizen,
Edam,
Monnikendam,
Medemblik,
Purmerend

Hoog-Baljuwschap van Kennemerland:

Ambachtsheerlijkheden:
Akersloot met de Woude,
Uitgeest met Marken-Binnen,
Limmen,
Heiloo met Oesdom,
Heemskerk,
Daarbinnende Hoge Heerlijkheden:
  Huis Marquette,
  Huis Assumburg,
  Huis Oud-Haarlem
Kastrikum,
Groet,
Wormer met de Oostzijde van Knollendam,
Jisp,
Oostzaan met de Oostzijde van Zaandam,
Bennebroek,
Berkenroder Heemstede,
Sloten, Sloterdijk met Osdorp, de Geer en Vrije Ambachten( Houtrijk, Polanen en Raasdorp)
  Gerechten:
  Sloten, Sloterdijk, Osdorp en de Vrije Geer,
  Houtrijk en Polanen,
  Raasdorp
Nieuwerkerk,
Zuid-Schalkwijk en Vijfhuizen,
Rietwijk en Rietwijkerbroek ( Rijk en Rijkeroord)
Schooter-Vlieland
Schooterbosch,
Hoogerwoerd,
Zanen
De laatste drie onder een rechtbank

Schoutambten:
Aalsmeer,
Spaarndam


Hoge heerlijkheid:
Huis te heemstede

Baljuwschap Enge Wormer

Baljuwschap van Brederode:

Ambachtsheerlijkheden:
Zandvoort,
Tetrode( Overveen), Aalbertsberg (Bloemendaal) en Vogelenzang,
Schoten,
Akendam,
Haarlemmerliede,
Hofambacht,
Velzen,
Schoorl met Hargen en Kamp

De stede Beverwijk

Baljuwschap van Bloois:

Ambachtsheerlijkheden:
Wijk aan Zee,
Wijk aan Duin,
Krommenie en Krommeniedijk,
Westzaan,

Schoutambacht:
Spaarnwoude

Hoge Heerlijkheid:
Assendelft

Baljuwschap van de Egmonden:

Banken:
Egmond Binnen, Rijnegom en Egmond aan den Hoef,
Egmond op Zee

Hoge Heerlijkheden:
Bakkum,
Wimmenum,
Bergen,
Petten,
Kallantsoog

Baljuwschap van de Nieuwburgen:

Ambachtsheerlijkheden:
Graft met West- en Oost-Graftdijk en Noordeinde,
De Rijp,
Groot-Schermer en Driehuizen,
Noord-Schermer met Schermerhorn en West-Mijzen,
Urshem met Rustenburg en de Braak,
Oterleek

In Westfriesland:

Ouddorp,
St. Pancras,
Zuid-Scharwoude,
Noord-Scharwoude,
Koedijk met Huiswaard

Baljuwschap van de Heer Hugowaard

Baljuwschap van de Zijpe

Baljuwschap van de Wieringerwaard

Westfriesland:

Plattelandssteden:
Grootebroek,
Westwoud,
Hem,
Wijdenes met Oosterleek,
Schellinkhout,
Abbekerk,
Sijbekarspel met Benningbroek,
Niedorp,
Winkel

Hoge heerlijkheid Schagen:
Plattelandssteden:
Schagen,
Barsingerhorm

Rechtsgebied van Hoorn:
Zwaag,
Hauwert,
Nieuwbokswoude,
Wognum,
Wadwei,
Berkhout,
Avenhorn,
Grosthuizen,
Scharwoude,
Beets,
Oudendijk,
Schardam,
Oost-Mijzen

Rechtsgebied van Medemblik:
Opperdoes,
Oostwoud,
Wervershoof
’t Oosteinde van Twisk

Hoge Heerlijkheden:
Spanbroek,
Opmeer,
Obdam,
Hensbroek,
Hoogwoud met Aartswoud,
Oudkarspel,
Harenkarspel,
Warmenhuizen,
Veenhuizen

Schoutambt:
St. Maarten, Eenigenburg en Valkkog

Waterland:

Baljuwschap Waterland:

Rechtsbannen en Ambachtsheerlijkheden:
Ransdorp,
Zuiderwoude,
Landsmeer,
Zunderdorp,
Broek,
Schellingwoude

Baljuwschap van de Beemster
Baljuwschap van De Wijde Wormer
Baljuwschap van Katwoude

Hoge heerlijkheden:
Purmerland en Ilpendam
Oosthuizen en Hobreede,
Etershem

Rechtsgebied van edam

De Eilanden:

Texel:
De Stede Texel

Vlieland:

Ter Schelling:
Rechtsgebieden:
West-Terschelling,
Oost-Terschelling

Wieringen:
Schoutambt Wieringen:
Rechtbanken:
Hypolitushoef,
Oosterland

Marken:
Baljuwschap Marken

Urk:
Hoge Heerlijkheid van Marken

Schokland:

Onder Amsterdam:
Hoge Heerlijkheid: Emmeloord

Onder Overijssel:
Schoutambt:Ens